Piłka nożna daje przestrzeń do gry także poza rozgrywkami zawodowymi. Grassroots opiera się na radości z gry, spotkaniach i lokalnych społecznościach. Jej celem jest umożliwienie udziału osobom w różnym wieku, o różnym doświadczeniu i możliwościach zdrowotnych oraz pomaganie w pokonywaniu przeszkód utrudniających zaangażowanie.
Warto poznać podstawowe zasady tej formy piłki nożnej, rolę trenera oraz konkretne przykłady wsparcia UEFA. Poniższe historyczne inicjatywy i dane finansowe odnoszą się do wskazanych okresów.
Czym jest piłka nożna grassroots
UEFA określa jako grassroots piłkę nożną nieprofesjonalną i nieelitarną. Obejmuje ona między innymi grę dzieci i w szkołach, rozgrywki amatorskie, piłkę nożną osób z niepełnosprawnościami i weteranów oraz walking football. Kluby zawodowe mogą wspierać te działania.
Najważniejsza jest chęć gry i bycia częścią zespołu. Obok umiejętności piłkarskich jest więc miejsce na współpracę, komunikację i więź z miejscem, w którym odbywa się gra.
Dostępność gry nie oznacza, że wszyscy mają takie same warunki. Organizatorzy powinni uwzględniać otoczenie, wyposażenie i potrzeby uczestników, aby jak najwięcej osób mogło wziąć udział.

Co może zaoferować piłka nożna grassroots
- Lokalni zawodnicy mogą rozwijać umiejętności w środowisku, w którym wynik nie jest jedyną miarą sukcesu.
- Wspólna gra stwarza okazję do poznawania różnych osób i wspierania integracji. Ograniczanie dyskryminacji wymaga aktywnego zaangażowania klubu i trenerów.
- Zadania zespołowe dają przestrzeń do współpracy, uzgadniania działań i wzajemnej pomocy.
- Regularne spotkania i ruch mogą być przyjemnym elementem czasu wolnego. Doświadczenie powinno odpowiadać możliwościom i potrzebom zawodników.
Podstawowe zasady piłki nożnej grassroots
- Dostępność: tworzenie możliwości gry w mieście i na wsi oraz szukanie sposobów na włączenie różnych grup uczestników.
- Szacunek i bezpieczeństwo: przeciwdziałanie dyskryminacji, dbanie o ochronę uczestników i przygotowanie odpowiednich warunków do gry.
- Uczciwość i radość: kształtowanie u dzieci i dorosłych szacunku wobec kolegów z drużyny, przeciwników i sędziów.
- Społeczność: łączenie zawodników, rodziców, trenerów, wolontariuszy i innych osób wspierających lokalną piłkę nożną.
Rola trenera grassroots
Trener wyjaśnia umiejętności i sytuacje boiskowe, ale wpływa też na atmosferę w drużynie. Dzięki jasnym poleceniom, zachęcie i własnemu zachowaniu pomaga tworzyć środowisko, w którym zawodnicy mogą się uczyć.
Do jego pracy należy organizacja, dostosowywanie zadań do doświadczenia zawodników oraz uzgadnianie działań z rodzicami i współpracownikami. Powinien wspierać zawodników, przestrzegać zasad ochrony dzieci i wypełniać inne obowiązki związane ze swoją rolą.
UEFA i wsparcie piłki nożnej grassroots
UEFA wspiera krajowe federacje w rozwoju piłki nożnej nieelitarnej, klubów i trenerów. Konkretne programy i warunki finansowe należy odnosić do właściwego okresu.
UEFA Grassroots Week odbywa się we wrześniu, podczas Europejskiego Tygodnia Sportu. Zwraca uwagę na lokalne projekty i wspiera udział w różnych formach gry.
W cyklu HatTrick 2020–2024 UEFA przeznaczyła łącznie 44 miliony euro na działania grassroots krajowych federacji. Kwota dotyczy wskazanego czteroletniego okresu.

UEFA Grassroots Charter i przykłady inicjatyw
UEFA Grassroots Charter została po raz pierwszy zatwierdzona w 2004 roku i określa ramy rozwoju tej formy piłki nożnej. Poniższe sześć przykładów UEFA przedstawiła w przeglądzie z września 2020 roku jako różne sposoby wspierania gry.
1. Football in Schools (FiS): piłka nożna w szkołach
Inicjatywa przedstawiona we wrześniu 2019 roku miała zapewnić dzieciom przyjemne pierwsze doświadczenie z piłką nożną. Obejmowała wsparcie dla nauczycieli i współpracę szkół z lokalnymi klubami, aby dzieci zyskiwały dodatkowe możliwości ruchu i gry.
2. Rozwój klubów grassroots
Lokalne kluby zapewniają zaplecze zawodnikom, rodzinom i wolontariuszom. Ich działalność zależy nie tylko od wydarzeń na boisku, lecz także od zarządzania, organizacji i współpracy w społeczności.
Przegląd UEFA z września 2020 roku opisywał grupę roboczą ds. rozwoju klubów grassroots. Eksperci mieli pomagać krajowym federacjom w opracowaniu własnej wizji wsparcia klubów nieelitarnych, wysokiej jakości treningu, zarządzania i rozwoju zawodników.
3. Together #WePlayStrong
UEFA rozpoczęła Together #WePlayStrong 1 czerwca 2017 roku. Kampania miała zmieniać postrzeganie kobiecej piłki nożnej i zachęcać dziewczęta do rozpoczęcia gry oraz pozostania przy niej. Łączyła treści medialne, znane osoby i lokalne działania; widoczne wzory do naśladowania miały inspirować dziewczęta.
4. Playmakers we współpracy z Disney
UEFA i Disney przedstawiły Playmakers 13 lutego 2020 roku z myślą o dziewczętach w wieku 5–8 lat, które wcześniej nie grały w piłkę nożną. Program łączył ruch z opowieściami, a jego projekt oparto na przeglądzie badań zleconym przez UEFA.
Po wybuchu pandemii COVID-19 w 2020 roku program dostosowano również do aktywności w domu. Rodzice i opiekunowie mogli pobierać materiały z postaciami filmowymi do czytania, zabawy, tworzenia i opowiadania. Jest to opis ówczesnego dostosowania programu.
5. Kształcenie trenerów
Przegląd z września 2020 roku ujmował wsparcie trenerów w ramach UEFA Coaching Convention 2020. Celem była poprawa jakości kształcenia i warunków dla zawodników w federacjach członkowskich.
Wsparcie obejmowało metodykę dostosowaną do wieku i potrzeb zawodników. Kształcenie miało pomagać trenerom tworzyć motywujące warunki do nauki i czerpania radości z gry.
6. Ochrona dzieci
W kwietniu 2020 roku UEFA wspólnie z Terre des hommes przedstawiła politykę ochrony dzieci i zestaw narzędzi. Przygotowania poprzedziły konsultacje z 55 krajowymi federacjami.
Informacje, szablony i materiały szkoleniowe miały pomagać federacjom oraz osobom pracującym z dziećmi w tworzeniu bezpieczniejszego środowiska piłkarskiego.
Źródła: UEFA i piłka nożna grassroots, przegląd sześciu inicjatyw z 2020 roku, uruchomienie Together #WePlayStrong, uruchomienie Playmakers, ochrona dzieci.