O występie bramkarza może zdecydować jedna interwencja, cały turniej albo długi sezon. Przypominamy znane chwile i kariery, rozróżniając przy tym obroniony strzał, występ w reprezentacji i gola strzelonego przez bramkarza — każda z tych statystyk opisuje coś innego.

Jak zmieniała się rola bramkarza
Przepisy gry przyznają bramkarzowi szczególny status, na przykład przy chwytaniu piłki we własnym polu karnym. Do jego zadań należą interwencje, ustawianie się, komunikacja i rozegranie. Jedna liczba dotycząca pokonanego dystansu nie oddaje wszystkich elementów jego występu.
Z pomysłem rzutu karnego wiąże się William McCrum, bramkarz Milford FC. W 1890 roku przedstawił go Irlandzkiemu Związkowi Piłki Nożnej, a IFAB włączyła rzut karny do przepisów w czerwcu 1891 roku. Współczesny punkt karny wprowadzono w 1902 roku.
Historię tej pozycji przypominają również takie postaci jak Lew Jaszyn. Warto przyjrzeć się temu, jak bramkarze łączyli bronienie strzałów z zarządzaniem przestrzenią przed bramką i współpracą z kolegami z drużyny. Rozwoju tej roli nie da się rzetelnie opisać jednym dziesięcioleciem.
Czeska historia Františka Plánički
Czeskim bohaterem tej historii jest František Plánička. Wystąpił 73 razy w reprezentacji Czechosłowacji i jako kapitan poprowadził zespół do finału mistrzostw świata w 1934 roku. W 1923 roku przeszedł do Slavii z Bubenča, po tym jak Sparta go odrzuciła. Transferowi towarzyszyły spory: podczas meczu w Wiedniu wystąpił pod nazwiskiem Jakubec, po czym Slavia zapłaciła grzywnę w wysokości 300 koron.
W profilu Plánički Slavia wspomina również nagrodę im. dr. Václava Jíry i tablicę pamiątkową J. Maddena. Grzywny za transfer nie należy mylić z kwotą odstępnego.

Pięć znanych momentów bramkarskich
Wybraliśmy cztery historie interwencji i jedną bramkarską ciekawostkę strzelecką. To nie jest ranking najlepszych obron na świecie.
1. Gordon Banks i główka Pelégo, 1970
Podczas mistrzostw świata w Meksyku w 1970 roku Gordon Banks zmierzył się z główką Pelégo po dośrodkowaniu Jairzinho z prawej strony. Piłka odbiła się od murawy i zmierzała do bramki, lecz Banks w locie zdołał przenieść ją nad poprzeczką.
2. Oliver Kahn na mistrzostwach świata w 2002 roku
Przykładem jego refleksu był ćwierćfinał z USA w Ulsan: Landon Donovan dwukrotnie miał okazję w pierwszej połowie, a Kahn obronił oba strzały. Oliver Kahn zdobył Złotą Piłkę dla najlepszego zawodnika turnieju oraz nagrodę dla najlepszego bramkarza mistrzostw świata w 2002 roku. W finale dwa gole Ronaldo zapewniły jednak Brazylii zwycięstwo 2:0.
3. Jerzy Dudek w finale Ligi Mistrzów 2005
W finale Ligi Mistrzów 2005 w Stambule Liverpool odrobił straty z 0:3 przeciwko AC Milan i doprowadził do wyniku 3:3. Dwie minuty przed końcem dogrywki Jerzy Dudek zatrzymał Szewczenkę z bliskiej odległości, broniąc dwa strzały. W serii rzutów karnych obronił próby Andrei Pirla i Andrija Szewczenki; Liverpool wygrał 3:2.
4. René Higuita i skorpion, 1995
We wrześniu 1995 roku na Wembley, podczas towarzyskiego meczu Kolumbii z Anglią, René Higuita w niezwykły sposób obronił dośrodkowany strzał Jamiego Redknappa: rzucił się do przodu, przerzucił nogi za głowę i odbił piłkę piętami. Tak powstał jego słynny skorpion.
5. Tom King i gol z wybicia od bramki, 2021
W zestawieniu znalazła się też ciekawostka z drugiego końca boiska: w styczniu 2021 roku Tom King strzelił gola z wybicia od własnej bramki przeciwko Cheltenham. Piłka, której pomogły wiatr i odbicie, minęła Josha Griffithsa, a Newport zremisowało 1:1. Klub poinformował wówczas o wpisaniu gola z odległości 96,01 metra do Księgi Rekordów Guinnessa.

Występy w meczu i w całym sezonie
Wyjątkowe występy można mierzyć na różne sposoby. Poniższe historie obejmują zastępstwo obrońcy w bramce, sezon drużyny, obroniony rzut karny i konkretną liczbę interwencji.
Kenny i Jagielka przeciwko Arsenalowi
Historia Sheffield United z 2006 roku przeciwko Arsenalowi należy zarówno do Paddy'ego Kenny'ego, jak i nietypowego zmiennika. Kenny doznał kontuzji, a na ławce nie było drugiego bramkarza. Rękawice założył więc obrońca Phil Jagielka; zatrzymał również Robina van Persiego i pomógł utrzymać zwycięstwo 1:0.
Paco Liaño i sezon Deportivo 1993/94
Wyjątkowy występ może trwać przez cały sezon. Paco Liaño po raz drugi z rzędu zdobył Trofeo Zamora w barwach Deportivo La Coruña w sezonie 1993/94. Deportivo straciło wtedy tylko 18 bramek w 38 meczach ligowych.
Debiut Tomasza Kuszczaka w Manchesterze United
Tomasz Kuszczak zaznaczył swój debiut w Manchesterze United przeciwko Arsenalowi we wrześniu 2006 roku obroną rzutu karnego wykonywanego przez Gilberta Silvę. Nie wystarczyło to do zwycięstwa: późny gol Emmanuela Adebayora dał Arsenalowi wygraną 1:0.
David de Gea przeciwko Arsenalowi, 2017
2 grudnia 2017 roku David de Gea obronił 14 strzałów w meczu z Arsenalem. Manchester United wygrał 3:1 na Emirates Stadium.
Długie kariery słynnych bramkarzy
Występy w reprezentacji i zdobyte trofea nie są sumą obronionych strzałów. Dobrze pokazują jednak rozmiar kariery i jej najważniejsze momenty.
Peter Shilton
Peter Shilton wystąpił 125 razy w seniorskiej reprezentacji Anglii. Reprezentował kraj na mistrzostwach świata w 1982, 1986 i 1990 roku.
Gianluigi Buffon
Gianluigi Buffon zdobył z Włochami mistrzostwo świata w 2006 roku i rozegrał 176 spotkań w seniorskiej reprezentacji. Podczas zwycięskiego turnieju wpuścił tylko samobójczego gola Cristiana Zaccarda i rzut karny Zinédine'a Zidane'a.
Iker Casillas
Iker Casillas rozegrał 167 spotkań w reprezentacji Hiszpanii. Z reprezentacją zdobył mistrzostwo świata w 2010 roku oraz mistrzostwa Europy w 2008 i 2012 roku.
Dino Zoff
Dino Zoff jako kapitan Włoch podniósł trofeum mistrzostw świata w 1982 roku w wieku 40 lat i 133 dni.
Gdy bramkarz strzela gole
Bramkarzem, który strzelał gole, był Rogério Ceni z São Paulo. 7 września 2015 roku klub podawał 131 goli według krajowej metodologii oraz 129 goli w rozgrywkach według kryteriów Księgi Rekordów Guinnessa. Takie liczby należy odczytywać z uwzględnieniem daty i zasad ich liczenia.
Rękawice i warunki gry
Przy wyborze rękawic bramkarskich warto uwzględnić krój, rozmiar, nawierzchnię i warunki gry. Właściwości pianek są różne; nie można obiecać takiej samej przyczepności w każdych okolicznościach ani ochrony przed każdym urazem. Pomocny może być nasz poradnik wyboru rękawic.
Rękawice na zamówienie mogą mieć logo, niestandardowy rozmiar albo wersję z czterema lub sześcioma palcami. Są wykonywane indywidualnie; nie oznacza to automatycznej dostępności każdej wersji w magazynie.
Produkcja rękawic na zamówienie trwa 4–8 tygodni od momentu spełnienia obu warunków: dokonania płatności i zatwierdzenia projektu graficznego. Termin zaczyna biec dopiero po spełnieniu obu warunków i nie obejmuje dostawy.
Źródła historii: Banks: FIFA, Kahn: US Soccer, MŚ 2002: FIFA, Dudek: UEFA, Higuita: FIFA, King: Newport County, Plánička: Slavia, Kenny i Jagielka: Premier League, Liaño: Deportivo, Kuszczak: UEFA, De Gea: Premier League, Shilton: England Football, Buffon: FIGC, Casillas: RFEF, tytuły Casillasa: Real Madrid, Zoff: FIFA, Ceni: São Paulo.
Historia i przepisy: historia IFA, wprowadzenie rzutu karnego w czerwcu 1891 roku, UEFA: ewolucja gry bramkarza, IFAB 2026/27: przepis 12.